- edykty – akty imperatywne, zarządzenia cesarza dla wszystkich magistratów zawierające interpretacje ustaw i uchwał senatu. Wynikały z ius edicendi i posiadały moc obowiązującą na całym terytorium imperium. W przeciwieństwie do edyktów magistratur nie stanowiły one przyrzeczenia sprawowania władzy.
- mandaty – instrukcje dla namiestników prowincji wiążące ogół ludności na danym terenie.
- dekrety – wyroki sądu cesarskiego, zwykle odwołania (apelacje) oraz w pierwszej instancji w sprawach wielkiej wagi. Zawierały orzeczenie i interpretację ustawy.
- reskrypty – odpowiedzi cesarza na zapytania urzędników lub stron postępowania Sądowego wydawane w odrębnym piśmie lub na marginesie tekstu do cesarza (rodzaj adnotacji). Pytania te dotyczyły kwestii prawnych, zaś cesarz wydawał w reskrypcie swoją opinię. Jednak reskrypty miały charakter warunkowy. Wiązały sędziego pod warunkiem, że sprawa rzeczywiście wygląda tak, jak to strona przedstawiła cesarzowi w skierowanym do niego piśmie.

edykty , mandaty – akty prawa publicznego ustanawiane na czas kadencji, panowania.
dekrety , reskrypty – akty prawa prywatnego obowiązujące cały czas.

W okresie dominatu konstytucje cesarskie zanikają. Moc prawotwórczą posiadają tylko edykty cesarskie – leges edictales

Wydając edykt magistrat sam określał zakres wykonywanej przez siebie władzy. Sam wydawał instrukcję swojego postępowania i podawał je do powszechnej wiadomości. Do lex Cornelia wydanej w 67 p.n.e. pretor stał nad edyktem. Wtedy wydając powszechnie opublikowany edykt mógł go w każdej chwili zmienić w okresie swej kadencji. Po lex cornelia pretor wydając raz edykt był nim związany do końca kadencji (nie mógł go zmieniać). Pretor wydawał edykt w zakresie swej jurysdykcji.

- obowiązkową procedurę sądową (zerwała z dotychczasową samopomocą).
- świadczyła o przewadze prawa świeckiego.
- kto powoływał się na świadka musiał owego świadka samemu dostarczyć do sądu (gdy świadek był oporny mógł przez trzy kolejne dni i noce wyć pod jego domem, by zmusić go do stawienia się na sprawie).
- zwiększenie uprawnień stron w procesie.
- pojawiły się przepisy handlowe i regulujące obrót z zagranicą.
- uznawała nieograniczoną własność, chroniąc głównie własność rolną. Była wyrazem interesów społeczeństwa agrarnego, jakim w tym czasie był Rzym (kto kradł nocą zboże był skazywany na śmierć jak podpalacz).
- przyznawała swobodę sporządzania testamentów.
- wprowadziła bardzo rygorystyczne przepisy o długach. Niewypłacalny dłużnik mógł być więziony w prywatnym więzieniu. Mógł zostać zabity przez wierzyciela. Jednak procenty od wierzytelności ograniczono do 8⅓ % w skali rocznej.
- potwierdzała istnienie rodziny patriarchalnej z silną, nieograniczoną władzą ojca.
- w systemie kar uznawała zasadę odwetu (talio) oraz kar pieniężnych.
- uznawała istniejący podział na bogatych i biednych.
- zawierała przepisy z zakresu prawa sakralnego.
- gwarantowała suwerenność narodu rzymskiego.
- podkreślała wolność i równość obywateli wobec prawa.
- zawierała przepisy higieniczne.

Ustawa 12 tablic jest skodyfikowanym prawem zwyczajowym. Była daleka od nowatorstwa ale stworzyła parasol ochronny nad Plebejuszami, zapobiegała arbitralnym decyzjom urzędników i sądów patrycjuszowskich. Po jej wydaniu prawo rzymskie rozwijało się już jako wykładnia Ustawy 12 tablic.